Incoterms 2020 - wszystkie reguły i jak wybrać właściwą
Incoterms 2020 to 11 reguł Międzynarodowej Izby Handlowej (ICC), które określają, kto w transakcji odpowiada za transport, ubezpieczenie, odprawę celną oraz w którym momencie ryzyko utraty lub uszkodzenia towaru przechodzi ze sprzedającego na kupującego. Siedem reguł (EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP) stosuje się przy dowolnym środku transportu, a cztery (FAS, FOB, CFR, CIF) tylko w transporcie morskim i śródlądowym. Reguły Incoterms® 2020 obowiązują od 1 stycznia 2020 r. Poniżej omawiamy każdą regułę, zbieramy je w tabeli i podpowiadamy, którą wybrać przy imporcie z Azji.
Czym są Incoterms i co regulują
Nazwa Incoterms to skrót od International Commercial Terms, czyli międzynarodowych reguł handlowych. Incoterms określają warunki dostawy towaru: gdzie sprzedający jest zobowiązany dostarczyć towar, kto ponosi koszty związane z dostarczeniem i jak dzielą się ryzyko i koszty po drodze. ICC opublikowała pierwszą wersję w 1936 roku, a kolejne wydania aktualizują je do zmian w handlu międzynarodowym. Zasady Incoterms są krótkie, a reguła wpisana do kontraktu zastępuje kilka stron ustaleń: jednym trzyliterowym kodem strony określają, gdzie sprzedający dostarcza towar, kto ponosi koszty transportu i kiedy ryzyko przechodzi na kupującego.
Warto pamiętać, czego Incoterms nie regulują. Nie mówią nic o cenie, terminie i formie zapłaty, przeniesieniu własności towaru ani o skutkach niewykonania umowy. Te kwestie trzeba zapisać w kontrakcie osobno.
Jak zapisać regułę Incoterms w umowie
Poprawny zapis zawiera trzy elementy: kod reguły, wskazane miejsce i wersję reguł. Na przykład „FOB Xiamen, Incoterms® 2020” albo „DAP Szczecin, ul. Przykładowa 1, Incoterms® 2020”. Im dokładniej określone miejsce, tym mniej sporów o to, kto płaci za ostatni odcinek przewozu i za rozładunek. Strony mogą nadal stosować wcześniejsze wersje, na przykład Incoterms 2010, ale wtedy muszą to wyraźnie wskazać w umowie.
Reguły Incoterms 2020 dla każdego rodzaju transportu
Siedem reguł z tej grupy można stosować przy przewozie drogowym, morskim, lotniczym i multimodalnym. Ułożyliśmy je od najmniejszych do największych obowiązków sprzedającego.
EXW - Ex Works (z zakładu)
Sprzedający udostępnia towar w swoim zakładzie lub magazynie i na tym kończą się jego obowiązki. Kupujący ponosi wszystkie koszty i ryzyko od tego momentu: załadunek, odprawę eksportową, transport i odprawę importową. EXW co to znaczy w praktyce? Że importer musi mieć w kraju sprzedającego kogoś, kto załatwi formalności wywozowe, co przy imporcie z Chin bywa kłopotliwe.
FCA - Free Carrier (dostarczone do przewoźnika)
Sprzedający dostarcza towar odprawiony w eksporcie przewoźnikowi wskazanemu przez kupującego, w ustalonym miejscu. Jeśli to zakład sprzedającego, sprzedający ładuje towar na środek transportu. Od tego momentu ryzyko przechodzi na kupującego. W wersji 2020 strony mogą uzgodnić, że kupujący poleci przewoźnikowi wystawić sprzedającemu konosament z adnotacją o załadunku, co ułatwia płatność akredytywą.
CPT - Carriage Paid To (przewóz opłacony do)
Sprzedający ponosi koszty transportu do wskazanego miejsca przeznaczenia, ale ryzyko przechodzi na kupującego w momencie przekazania towaru pierwszemu przewoźnikowi. Koszty i ryzyko rozchodzą się więc w dwóch różnych punktach, o czym kupujący musi pamiętać przy ubezpieczeniu.
CIP - Carriage and Insurance Paid To (przewóz i ubezpieczenie opłacone do)
Jak CPT, ale transport i ubezpieczenie opłaca sprzedający, który wykupuje polisę na rzecz kupującego. Od 2020 roku przy CIP wymagane jest szerokie pokrycie, odpowiadające klauzulom ICC (A), na co najmniej 110% wartości towaru.
DAP - Delivered at Place (dostarczone do miejsca)
Sprzedający jest zobowiązany dostarczyć towar do wskazanego miejsca przeznaczenia i ponosi ryzyko związane z przewozem aż do chwili, gdy towar jest gotowy do rozładunku. Rozładunek i odprawa importowa, w tym cło i VAT, należą do kupującego.
DPU - Delivered at Place Unloaded (dostarczone i rozładowane)
Reguła, która zastąpiła DAT z wersji 2010. Sprzedający dostarcza towar do miejsca przeznaczenia i dodatkowo go rozładowuje. To jedyna reguła, w której rozładunek w miejscu docelowym obciąża sprzedającego.
DDP - Delivered Duty Paid (dostarczone, cło opłacone)
Maksimum obowiązków sprzedającego. Dostarcza towar do miejsca przeznaczenia odprawiony w imporcie, z zapłaconym cłem i podatkami. Kupujący tylko rozładowuje i odbiera. DDP bywa wygodne dla odbiorcy, ale zagraniczny sprzedający musi mieć możliwość zgłoszenia towaru w kraju importu i rozliczenia VAT, co w UE nie zawsze jest proste.
Reguły Incoterms dla transportu morskiego - FAS, FOB, CFR, CIF
Cztery reguły morskie wiążą dostawę z portem i statkiem. Sprawdzają się przy ładunkach masowych i drobnicy konwencjonalnej, ładowanych bezpośrednio na pokład.
FAS - Free Alongside Ship (dostarczone wzdłuż burty statku)
Sprzedający dostarcza towar odprawiony w eksporcie wzdłuż burty statku wskazanego przez kupującego, w porcie załadunku. Od tego momentu koszty i ryzyko ponosi kupujący, łącznie z załadunkiem na statek.
FOB - Free on Board (dostarczone na statek)
Sprzedający ładuje towar na statek w porcie załadunku i z chwilą, gdy towar znajdzie się na pokładzie, ryzyko przechodzi na kupującego. Fracht morski, ubezpieczenie i wszystko po stronie importu opłaca kupujący. FOB to jedna z najczęściej stosowanych reguł przy imporcie z Chin, bo daje importerowi kontrolę nad wyborem spedytora i stawką frachtu.
CFR - Cost and Freight (koszt i fracht)
Sprzedający opłaca fracht do portu przeznaczenia, ale ryzyko przechodzi na kupującego już w porcie załadunku, po umieszczeniu towaru na statku. Kupujący płaci za rozładunek w porcie docelowym, jeśli nie obejmuje go umowa przewozu.
CIF - Cost, Insurance and Freight (koszt, ubezpieczenie i fracht)
Jak CFR, ale sprzedający wykupuje też ubezpieczenie morskie. W odróżnieniu od CIP przy CIF wystarcza minimalne pokrycie według klauzul ICC (C), więc importer, który chce pełnej ochrony, często dokupuje własną polisę.
Incoterms 2020 w tabeli
Incoterms dzielą obowiązki stron w sposób, który najłatwiej porównać w jednym zestawieniu. Poniższa tabela zbiera podział ryzyka i opłat dla wszystkich jedenastu reguł Incoterms 2020. Kolumna „przejście ryzyka” wskazuje moment, od którego za utratę lub uszkodzenie towaru odpowiada kupujący.
| Reguła | Transport | Przejście ryzyka na kupującego | Transport główny opłaca | Ubezpieczenie | Odprawa importowa |
|---|---|---|---|---|---|
| EXW | dowolny | udostępnienie w zakładzie sprzedającego | kupujący | kupujący (opcjonalnie) | kupujący |
| FCA | dowolny | przekazanie przewoźnikowi kupującego | kupujący | kupujący (opcjonalnie) | kupujący |
| CPT | dowolny | przekazanie pierwszemu przewoźnikowi | sprzedający | kupujący (opcjonalnie) | kupujący |
| CIP | dowolny | przekazanie pierwszemu przewoźnikowi | sprzedający | sprzedający, ICC (A) | kupujący |
| DAP | dowolny | w miejscu przeznaczenia, przed rozładunkiem | sprzedający | sprzedający (opcjonalnie) | kupujący |
| DPU | dowolny | w miejscu przeznaczenia, po rozładunku | sprzedający | sprzedający (opcjonalnie) | kupujący |
| DDP | dowolny | w miejscu przeznaczenia, przed rozładunkiem | sprzedający | sprzedający (opcjonalnie) | sprzedający |
| FAS | morski | wzdłuż burty statku w porcie załadunku | kupujący | kupujący (opcjonalnie) | kupujący |
| FOB | morski | na pokładzie statku w porcie załadunku | kupujący | kupujący (opcjonalnie) | kupujący |
| CFR | morski | na pokładzie statku w porcie załadunku | sprzedający | kupujący (opcjonalnie) | kupujący |
| CIF | morski | na pokładzie statku w porcie załadunku | sprzedający | sprzedający, ICC (C) | kupujący |
Przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
Którą regułę Incoterms wybrać przy imporcie
Nie ma jednej najlepszej reguły. Wybór zależy od tego, kto lepiej zorganizuje transport, kto ma tańszy fracht i czy importer chce kontrolować łańcuch dostaw. Kilka zasad, które sprawdzają się w praktyce:
- Import z Azji drogą morską FOB lub FCA daje kupującemu wybór spedytora i przejrzystość kosztów frachtu. Przy CIF i CFR sprzedający wybiera przewoźnika, a dopłaty w porcie przeznaczenia potrafią zaskoczyć.
- Towar w kontenerach ICC zaleca FCA, CPT lub CIP zamiast FOB, CFR i CIF, bo kontener przekazuje się na terminalu, zanim trafi na statek. Przy regułach morskich ryzyko przez kilka dni wisi w powietrzu.
- Pierwsze zamówienie u nowego dostawcy EXW wygląda na najtańszą opcję, ale wymaga obsługi formalności w kraju sprzedającego. FCA z dostawą w zakładzie zwykle jest bezpieczniejsze.
- Odbiorca bez doświadczenia w imporcie DAP przenosi transport na sprzedającego, a odprawa importowa zostaje po stronie kupującego, który może ją zlecić agencji celnej.
Reguła wpływa też na wartość celną, a więc na koszty związane z odprawą. W UE cło liczy się od wartości towaru w miejscu wprowadzenia na obszar celny Unii, więc przy FOB do ceny dolicza się fracht i ubezpieczenie do granicy UE. O tym, jak długo trwa sam rejs z Azji, piszemy we wpisie ile płynie statek z Chin do Polski.
Transport i odprawa przy każdej regule Incoterms
Organizujemy transport morski i spedycję morską przy dostawach FOB, FCA, EXW i innych regułach, w których transport główny leży po stronie kupującego. Przy CIF i CFR przejmujemy ładunek w porcie w Szczecinie i zajmujemy się dalszym przewozem. Zgłoszenie importowe, wyliczenie wartości celnej i opłacenie cła załatwia nasza agencja celna. Więcej o planowaniu całej dostawy przeczytasz w poradniku jak zorganizować transport morski.
Skontaktuj się z nami przed podpisaniem kontraktu. Podpowiemy, która reguła Incoterms będzie korzystna przy Twoim ładunku, i przygotujemy wycenę transportu.
Najczęściej zadawane pytania
Incoterms co to?
To międzynarodowe reguły handlowe ICC, które określają podział kosztów, ryzyka i obowiązków między sprzedającego a kupującego przy dostawie towaru.
Ile jest reguł Incoterms 2020?
Jedenaście: siedem dla dowolnego rodzaju transportu i cztery tylko dla transportu morskiego i śródlądowego.
EXW co to znaczy?
Ex Works, czyli z zakładu. Sprzedający udostępnia towar u siebie, a kupujący ponosi wszystkie koszty i ryzyko, łącznie z załadunkiem i odprawą eksportową.
Czym różni się FOB od CIF?
Przy FOB fracht i ubezpieczenie opłaca kupujący. Przy CIF płaci za nie sprzedający, ale w obu przypadkach ryzyko przechodzi na kupującego w porcie załadunku.
Czy Incoterms 2010 nadal obowiązują?
Można je stosować, jeśli strony wyraźnie wpiszą tę wersję do umowy. Bez takiej wzmianki przyjmuje się zwykle wersję aktualną, czyli 2020.