Strona główna › Blog › Incoterms 2020 - wszystkie reguły i jak wybrać właściwą

Incoterms 2020 - wszystkie reguły i jak wybrać właściwą

Autor: Aleksandra Knapik Wsparcie merytoryczne: Mariusz Januszkiewicz

Incoterms 2020 to 11 reguł Międzynarodowej Izby Handlowej (ICC), które określają, kto w transakcji odpowiada za transport, ubezpieczenie, odprawę celną oraz w którym momencie ryzyko utraty lub uszkodzenia towaru przechodzi ze sprzedającego na kupującego. Siedem reguł (EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP) stosuje się przy dowolnym środku transportu, a cztery (FAS, FOB, CFR, CIF) tylko w transporcie morskim i śródlądowym. Reguły Incoterms® 2020 obowiązują od 1 stycznia 2020 r. Poniżej omawiamy każdą regułę, zbieramy je w tabeli i podpowiadamy, którą wybrać przy imporcie z Azji.

Czym są Incoterms i co regulują

Nazwa Incoterms to skrót od International Commercial Terms, czyli międzynarodowych reguł handlowych. Incoterms określają warunki dostawy towaru: gdzie sprzedający jest zobowiązany dostarczyć towar, kto ponosi koszty związane z dostarczeniem i jak dzielą się ryzyko i koszty po drodze. ICC opublikowała pierwszą wersję w 1936 roku, a kolejne wydania aktualizują je do zmian w handlu międzynarodowym. Zasady Incoterms są krótkie, a reguła wpisana do kontraktu zastępuje kilka stron ustaleń: jednym trzyliterowym kodem strony określają, gdzie sprzedający dostarcza towar, kto ponosi koszty transportu i kiedy ryzyko przechodzi na kupującego.

Warto pamiętać, czego Incoterms nie regulują. Nie mówią nic o cenie, terminie i formie zapłaty, przeniesieniu własności towaru ani o skutkach niewykonania umowy. Te kwestie trzeba zapisać w kontrakcie osobno.

Jak zapisać regułę Incoterms w umowie

Poprawny zapis zawiera trzy elementy: kod reguły, wskazane miejsce i wersję reguł. Na przykład „FOB Xiamen, Incoterms® 2020” albo „DAP Szczecin, ul. Przykładowa 1, Incoterms® 2020”. Im dokładniej określone miejsce, tym mniej sporów o to, kto płaci za ostatni odcinek przewozu i za rozładunek. Strony mogą nadal stosować wcześniejsze wersje, na przykład Incoterms 2010, ale wtedy muszą to wyraźnie wskazać w umowie.

Reguły Incoterms 2020 dla każdego rodzaju transportu

Siedem reguł z tej grupy można stosować przy przewozie drogowym, morskim, lotniczym i multimodalnym. Ułożyliśmy je od najmniejszych do największych obowiązków sprzedającego.

EXW - Ex Works (z zakładu)

Sprzedający udostępnia towar w swoim zakładzie lub magazynie i na tym kończą się jego obowiązki. Kupujący ponosi wszystkie koszty i ryzyko od tego momentu: załadunek, odprawę eksportową, transport i odprawę importową. EXW co to znaczy w praktyce? Że importer musi mieć w kraju sprzedającego kogoś, kto załatwi formalności wywozowe, co przy imporcie z Chin bywa kłopotliwe.

FCA - Free Carrier (dostarczone do przewoźnika)

Sprzedający dostarcza towar odprawiony w eksporcie przewoźnikowi wskazanemu przez kupującego, w ustalonym miejscu. Jeśli to zakład sprzedającego, sprzedający ładuje towar na środek transportu. Od tego momentu ryzyko przechodzi na kupującego. W wersji 2020 strony mogą uzgodnić, że kupujący poleci przewoźnikowi wystawić sprzedającemu konosament z adnotacją o załadunku, co ułatwia płatność akredytywą.

CPT - Carriage Paid To (przewóz opłacony do)

Sprzedający ponosi koszty transportu do wskazanego miejsca przeznaczenia, ale ryzyko przechodzi na kupującego w momencie przekazania towaru pierwszemu przewoźnikowi. Koszty i ryzyko rozchodzą się więc w dwóch różnych punktach, o czym kupujący musi pamiętać przy ubezpieczeniu.

CIP - Carriage and Insurance Paid To (przewóz i ubezpieczenie opłacone do)

Jak CPT, ale transport i ubezpieczenie opłaca sprzedający, który wykupuje polisę na rzecz kupującego. Od 2020 roku przy CIP wymagane jest szerokie pokrycie, odpowiadające klauzulom ICC (A), na co najmniej 110% wartości towaru.

DAP - Delivered at Place (dostarczone do miejsca)

Sprzedający jest zobowiązany dostarczyć towar do wskazanego miejsca przeznaczenia i ponosi ryzyko związane z przewozem aż do chwili, gdy towar jest gotowy do rozładunku. Rozładunek i odprawa importowa, w tym cło i VAT, należą do kupującego.

DPU - Delivered at Place Unloaded (dostarczone i rozładowane)

Reguła, która zastąpiła DAT z wersji 2010. Sprzedający dostarcza towar do miejsca przeznaczenia i dodatkowo go rozładowuje. To jedyna reguła, w której rozładunek w miejscu docelowym obciąża sprzedającego.

DDP - Delivered Duty Paid (dostarczone, cło opłacone)

Maksimum obowiązków sprzedającego. Dostarcza towar do miejsca przeznaczenia odprawiony w imporcie, z zapłaconym cłem i podatkami. Kupujący tylko rozładowuje i odbiera. DDP bywa wygodne dla odbiorcy, ale zagraniczny sprzedający musi mieć możliwość zgłoszenia towaru w kraju importu i rozliczenia VAT, co w UE nie zawsze jest proste.

Reguły Incoterms dla transportu morskiego - FAS, FOB, CFR, CIF

Cztery reguły morskie wiążą dostawę z portem i statkiem. Sprawdzają się przy ładunkach masowych i drobnicy konwencjonalnej, ładowanych bezpośrednio na pokład.

FAS - Free Alongside Ship (dostarczone wzdłuż burty statku)

Sprzedający dostarcza towar odprawiony w eksporcie wzdłuż burty statku wskazanego przez kupującego, w porcie załadunku. Od tego momentu koszty i ryzyko ponosi kupujący, łącznie z załadunkiem na statek.

FOB - Free on Board (dostarczone na statek)

Sprzedający ładuje towar na statek w porcie załadunku i z chwilą, gdy towar znajdzie się na pokładzie, ryzyko przechodzi na kupującego. Fracht morski, ubezpieczenie i wszystko po stronie importu opłaca kupujący. FOB to jedna z najczęściej stosowanych reguł przy imporcie z Chin, bo daje importerowi kontrolę nad wyborem spedytora i stawką frachtu.

CFR - Cost and Freight (koszt i fracht)

Sprzedający opłaca fracht do portu przeznaczenia, ale ryzyko przechodzi na kupującego już w porcie załadunku, po umieszczeniu towaru na statku. Kupujący płaci za rozładunek w porcie docelowym, jeśli nie obejmuje go umowa przewozu.

CIF - Cost, Insurance and Freight (koszt, ubezpieczenie i fracht)

Jak CFR, ale sprzedający wykupuje też ubezpieczenie morskie. W odróżnieniu od CIP przy CIF wystarcza minimalne pokrycie według klauzul ICC (C), więc importer, który chce pełnej ochrony, często dokupuje własną polisę.

Incoterms 2020 w tabeli

Incoterms dzielą obowiązki stron w sposób, który najłatwiej porównać w jednym zestawieniu. Poniższa tabela zbiera podział ryzyka i opłat dla wszystkich jedenastu reguł Incoterms 2020. Kolumna „przejście ryzyka” wskazuje moment, od którego za utratę lub uszkodzenie towaru odpowiada kupujący.

Infografika: 11 reguł Incoterms 2020 - EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP oraz morskie FAS, FOB, CFR, CIF - z momentem przejścia ryzyka na kupującego
Moment przejścia ryzyka w każdej regule. Podział kosztów pokazuje tabela poniżej.
Reguły Incoterms 2020 - podział kosztów i ryzyka
RegułaTransportPrzejście ryzyka na kupującegoTransport główny opłacaUbezpieczenieOdprawa importowa
EXWdowolnyudostępnienie w zakładzie sprzedającegokupującykupujący (opcjonalnie)kupujący
FCAdowolnyprzekazanie przewoźnikowi kupującegokupującykupujący (opcjonalnie)kupujący
CPTdowolnyprzekazanie pierwszemu przewoźnikowisprzedającykupujący (opcjonalnie)kupujący
CIPdowolnyprzekazanie pierwszemu przewoźnikowisprzedającysprzedający, ICC (A)kupujący
DAPdowolnyw miejscu przeznaczenia, przed rozładunkiemsprzedającysprzedający (opcjonalnie)kupujący
DPUdowolnyw miejscu przeznaczenia, po rozładunkusprzedającysprzedający (opcjonalnie)kupujący
DDPdowolnyw miejscu przeznaczenia, przed rozładunkiemsprzedającysprzedający (opcjonalnie)sprzedający
FASmorskiwzdłuż burty statku w porcie załadunkukupującykupujący (opcjonalnie)kupujący
FOBmorskina pokładzie statku w porcie załadunkukupującykupujący (opcjonalnie)kupujący
CFRmorskina pokładzie statku w porcie załadunkusprzedającykupujący (opcjonalnie)kupujący
CIFmorskina pokładzie statku w porcie załadunkusprzedającysprzedający, ICC (C)kupujący

Przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.

Wyróżnione FCA i FOB najczęściej wybiera się przy imporcie z Azji drogą morską.

Którą regułę Incoterms wybrać przy imporcie

Nie ma jednej najlepszej reguły. Wybór zależy od tego, kto lepiej zorganizuje transport, kto ma tańszy fracht i czy importer chce kontrolować łańcuch dostaw. Kilka zasad, które sprawdzają się w praktyce:

  • Import z Azji drogą morską FOB lub FCA daje kupującemu wybór spedytora i przejrzystość kosztów frachtu. Przy CIF i CFR sprzedający wybiera przewoźnika, a dopłaty w porcie przeznaczenia potrafią zaskoczyć.
  • Towar w kontenerach ICC zaleca FCA, CPT lub CIP zamiast FOB, CFR i CIF, bo kontener przekazuje się na terminalu, zanim trafi na statek. Przy regułach morskich ryzyko przez kilka dni wisi w powietrzu.
  • Pierwsze zamówienie u nowego dostawcy EXW wygląda na najtańszą opcję, ale wymaga obsługi formalności w kraju sprzedającego. FCA z dostawą w zakładzie zwykle jest bezpieczniejsze.
  • Odbiorca bez doświadczenia w imporcie DAP przenosi transport na sprzedającego, a odprawa importowa zostaje po stronie kupującego, który może ją zlecić agencji celnej.

Reguła wpływa też na wartość celną, a więc na koszty związane z odprawą. W UE cło liczy się od wartości towaru w miejscu wprowadzenia na obszar celny Unii, więc przy FOB do ceny dolicza się fracht i ubezpieczenie do granicy UE. O tym, jak długo trwa sam rejs z Azji, piszemy we wpisie ile płynie statek z Chin do Polski.

Transport i odprawa przy każdej regule Incoterms

Organizujemy transport morski i spedycję morską przy dostawach FOB, FCA, EXW i innych regułach, w których transport główny leży po stronie kupującego. Przy CIF i CFR przejmujemy ładunek w porcie w Szczecinie i zajmujemy się dalszym przewozem. Zgłoszenie importowe, wyliczenie wartości celnej i opłacenie cła załatwia nasza agencja celna. Więcej o planowaniu całej dostawy przeczytasz w poradniku jak zorganizować transport morski.

Skontaktuj się z nami przed podpisaniem kontraktu. Podpowiemy, która reguła Incoterms będzie korzystna przy Twoim ładunku, i przygotujemy wycenę transportu.

Najczęściej zadawane pytania

Incoterms co to?

To międzynarodowe reguły handlowe ICC, które określają podział kosztów, ryzyka i obowiązków między sprzedającego a kupującego przy dostawie towaru.

Ile jest reguł Incoterms 2020?

Jedenaście: siedem dla dowolnego rodzaju transportu i cztery tylko dla transportu morskiego i śródlądowego.

EXW co to znaczy?

Ex Works, czyli z zakładu. Sprzedający udostępnia towar u siebie, a kupujący ponosi wszystkie koszty i ryzyko, łącznie z załadunkiem i odprawą eksportową.

Czym różni się FOB od CIF?

Przy FOB fracht i ubezpieczenie opłaca kupujący. Przy CIF płaci za nie sprzedający, ale w obu przypadkach ryzyko przechodzi na kupującego w porcie załadunku.

Czy Incoterms 2010 nadal obowiązują?

Można je stosować, jeśli strony wyraźnie wpiszą tę wersję do umowy. Bez takiej wzmianki przyjmuje się zwykle wersję aktualną, czyli 2020.