Transport ponadgabarytowy to przewóz ładunków, których waga lub wymiary przekraczają normy z Prawa o ruchu drogowym: 2,55 m szerokości, 4 m wysokości i 40 t masy. Wymaga zezwolenia, wyznaczonej trasy, a przy większych gabarytach pilotażu. Prowadzimy takie projekty od 1999 roku, przy porcie w Szczecinie.
Ładunki Ponadnormatywne - zadzwoń albo wyślij zapytanie. Wycenę przygotujemy indywidualnie.
Transport ponadgabarytowy to przewóz ładunków przekraczających dopuszczalne normy wymiarowe lub wagowe. O statusie przejazdu decyduje zestaw razem z ładunkiem, a nie sam ładunek, więc dobór naczepy potrafi przesądzić o tym, czy zezwolenie jest potrzebne.
Każdy taki projekt prowadzimy indywidualnie - od analizy wymiarów i masy, przez dobór środków transportu, po koordynację pilotażu i współpracę ze służbami drogowymi. Obsługujemy ładunki przemysłowe, konstrukcje stalowe, elementy maszyn i turbiny wiatrowe.
Bliskość portu w Szczecinie pozwala przejąć ładunek zaraz po wyładunku ze statku.
Zakres obsługi obejmuje cały projekt transportowy, od pomiaru ładunku do rozładunku w miejscu docelowym. Poszczególne elementy można też zlecić osobno - najczęściej samo planowanie trasy z zezwoleniami.
Każdy przewóz ponadgabarytowy prowadzimy w tym samym porządku, bo kolejność wynika z przepisów: bez pomiaru nie ma wniosku, bez zezwolenia nie ma trasy, bez trasy nie ma terminu.
Analiza ładunku
Projekt logistyczny
Organizacja transportu
Bezpieczna dostawa
Transport ponadgabarytowy zleca się firmie, która odpowiada za formalności, a nie tylko podstawia zestaw. Kara za przejazd bez zezwolenia może objąć również nadawcę i załadowcę, więc wybór organizatora jest decyzją o rozłożeniu ryzyka.
Doświadczenie w projektach specjalnych - setki transportów dla przemysłu, energetyki i budownictwa
Współpraca z wyspecjalizowanymi przewoźnikami
Formalności po naszej stronie - zezwolenia, uzgodnienia z zarządcami dróg i pilotaż
Indywidualne podejście - osobny plan działania dla każdego projektu
Kompleksowa obsługa od planowania po dostawę - łącznie z formalnościami celnymi i portowymi
Lokalizacja przy porcie Szczecin
Zleć nam transport ładunku ponadgabarytowego
Skontaktuj się z nami →
Transport ponadgabarytowy to przewóz ładunków, których waga lub wymiary uniemożliwiają standardowy przewóz, bo przekraczają normy określone w przepisach o ruchu drogowym. Granica nie jest umowna ani branżowa: wynika z ustawy i z rozporządzenia o warunkach technicznych pojazdów. Przekroczenie choćby jednego parametru o kilka centymetrów zmienia status całej trasy i uruchamia obowiązki, których przy zwykłym transporcie drogowym nie ma. Transport ładunków ponadgabarytowych wymaga wtedy zezwolenia, uzgodnionej trasy, a przy większych gabarytach także pilotażu.
Polskie przepisy określają to zjawisko przez pojazd, nie przez ładunek. Zgodnie z art. 2 pkt 35a ustawy Prawo o ruchu drogowym pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez niego, wymiary albo rzeczywista masa całkowita są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach tej ustawy. Liczy się więc suma: naczepa plus ładunek, ciągnik plus zestaw, a nie sama skrzynia czy maszyna stojąca na placu.
Praktyczna konsekwencja bywa zaskakująca dla klientów. Ten sam ładunek na niskopodwoziowej naczepie może zmieścić się w normie wysokości, a na zwykłej naczepie plandekowej już nie. Dobór zestawu potrafi przesądzić o tym, czy w ogóle potrzebne jest zezwolenie.
Trzy nazwy krążą po rynku zamiennie i to nie jest błąd, tylko różnica rejestru. Nienormatywny to termin ustawowy, którym posługują się urzędy i policja. Ponadnormatywny i ponadgabarytowy to określenia branżowe: pierwsze bliższe masie i naciskom, drugie wymiarom. W zleceniach spotyka się też słowo wielkogabarytowy, zwykle dla ładunków dużych, ale mieszczących się w normach. Transport ponadgabarytowy nazywany bywa również transportem specjalnym albo project cargo, gdy chodzi o wieloetapowy projekt przemysłowy.
W praktyce transport ponadnormatywny i transport nienormatywny to ta sama usługa opisana z dwóch stron: pierwsze określenie mówi o ładunku, drugie o pojeździe. Przewóz ładunków ponadnormatywnych obejmuje jedno i drugie, bo o obowiązkach decyduje zestaw z ładunkiem.
Na wniosku o zezwolenie i w decyzji urzędu pojawi się wyłącznie sformułowanie ustawowe. Jeżeli otrzymujesz dokument, w którym mowa o przejeździe pojazdem ponadnormatywnym lub nienormatywnym, to jest ta sama droga, o którą pytałeś.
Obowiązek sprawdzenia, czy zestaw z ładunkiem mieści się w normach, spoczywa na przewoźniku i na organizatorze transportu. W praktyce robi to spedycja, bo to ona zbiera dane o ładunku i dobiera pojazd. Błąd na tym etapie jest najdroższy z możliwych: transport rusza bez zezwolenia i kończy się kontrolą Inspekcji Transportu Drogowego, karą pieniężną oraz postojem do czasu wyprostowania formalności.
Ponadgabarytowe są przede wszystkim ładunki, których nie da się rozdzielić: konstrukcje spawane, odlewy, maszyny w całości i elementy infrastruktury. Przepisy nazywają je ładunkami niepodzielnymi, czyli takimi, których nie można podzielić na dwie lub więcej części bez niewspółmiernie wysokich kosztów albo ryzyka uszkodzenia. To pojęcie ma znaczenie formalne: zezwolenia kategorii od II do V wydaje się właśnie dla ładunków niepodzielnych.
Elementy elektrowni wiatrowych to dziś najbardziej rozpoznawalny rodzaj przewozu ponadgabarytowego. Łopata, segment wieży i gondola turbiny wiatrowej to trzy zupełnie różne zadania transportowe: pierwsze skrajnie długie, drugie wielkośrednicowe, trzecie skrajnie ciężkie. Transport turbin wiatrowych wymaga wcześniejszego przeglądu trasy w terenie, bo o powodzeniu decydują promienie łuków i ronda, a nie sama szerokość jezdni.
Prasy, obrabiarki, kotły, wtryskarki i całe ciągi technologiczne jadą zwykle w jednym kawałku, bo demontaż oznacza utratę gwarancji producenta albo kosztowną ponowną kalibrację. Przewóz maszyn przemysłowych łączy się często z przeładunkiem wewnątrz hali i z wjazdem na teren zakładu, gdzie ograniczeniem jest brama, a nie droga publiczna. Żeby transportować taką maszynę w całości, trzeba znać jej punkty podparcia, bo obudowa rzadko przenosi obciążenia.
Dźwigary mostowe, słupy, zbiorniki, silosy, segmenty rurociągów i prefabrykaty betonowe. Ładunki tego typu bywają nienormatywne wyłącznie długością i z pozoru wyglądają na prosty przewóz, dopóki nie okaże się, że na trasie stoi wiadukt kolejowy z siecią trakcyjną.
Osobna grupa to towar, który przypłynął statkiem i schodzi z nabrzeża wprost na zestaw drogowy: bloki kamienne, maszyny górnicze, jednostki pływające, transformatory. Tutaj przewóz ładunku ponadgabarytowego jest ostatnim odcinkiem dłuższego łańcucha i planuje się go razem z transportem morskim oraz spedycją portową, bo terminy podstawienia zestawu muszą trafić w okno przeładunkowe statku.
Transport dużych ładunków nie zawsze oznacza formalności. Kontener czterdziestostopowy, maszyna budowlana na naczepie niskopodwoziowej czy pakiet blach mieszczą się w normach, dopóki zestaw nie przekroczy dopuszczalnych wymiarów i mas. W przypadku transportu takiego towaru wystarczy zwykłe zlecenie spedycyjne. Dlatego pierwszym krokiem jest zawsze pomiar i obliczenie, a nie założenie z góry, że skoro ładunek jest duży, to na pewno trzeba wydać kilka tysięcy złotych na formalności.
Bez zezwolenia jedzie zestaw, który mieści się w czterech granicach jednocześnie: 2,55 m szerokości, 4 m wysokości, 16,5 m długości dla ciągnika z naczepą i 40 t rzeczywistej masy całkowitej. Przekroczenie choćby jednej z nich oznacza pojazd nienormatywny. Przewóz normatywny nie wymaga żadnych zgód, więc różnica między jednym a drugim potrafi wynosić kilka centymetrów i kilka tysięcy złotych. Poniżej wartości, które trzeba uwzględnić przy każdej kalkulacji.
Dopuszczalna szerokość pojazdu wynosi 2,55 m, a dla nadwozi izotermicznych i chłodni 2,60 m. Wysokość pojazdu z ładunkiem nie może przekraczać 4 m. Długość zależy od zestawu: pojedynczy pojazd 12 m, ciągnik siodłowy z naczepą 16,5 m, zespoły pojazdów z przyczepą 18,75 m. Wysokość jest parametrem, przy którym najczęściej pojawia się niespodzianka, bo mierzy się ją razem z ładunkiem i z pokładem naczepy, a nie sam ładunek.
Dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów to 40 t. W transporcie kombinowanym, czyli wtedy, gdy kontener przynajmniej na jednym odcinku jedzie koleją, drogą wodną śródlądową albo morzem, limit rośnie do 42 t dla zestawu pięcioosiowego i 44 t dla sześcioosiowego. To wyjątek wart sprawdzenia przy każdym ciężkim kontenerze idącym z portu: bywa, że przewóz mieszczący się w tym reżimie nie wymaga żadnego zezwolenia, choć waży więcej niż standardowe czterdzieści ton.
Do niedawna osobnym problemem były naciski osi. Polska ograniczała ruch pojazdów o nacisku 11,5 t na oś napędową do wyznaczonej sieci dróg, a na pozostałych wymagała zezwolenia. Wyrokiem z 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał ten system za niezgodny z prawem unijnym, a nowelizacja z 2021 r. otworzyła dla nacisku do 11,5 t wszystkie drogi publiczne. Ograniczenie zostało wyłącznie na drogach gruntowych, gdzie limit dla pojedynczej osi napędowej wynosi 8 t.
Normy to dopiero pierwsze sito. Niezależnie od nich obowiązują lokalne zakazy i ograniczenia tonażowe wprowadzone znakami przez zarządców dróg, ograniczenia nośności mostów i wiaduktów oraz skrajnie pionowe pod obiektami inżynierskimi. Zestaw idealnie mieszczący się w normach ustawowych i tak nie przejedzie pod wiaduktem o skrajni 3,9 m. Dlatego planowanie trasy zaczyna się od mapy ograniczeń, a nie od najkrótszej drogi w nawigacji.
Zezwolenie na transport ponadgabarytowy występuje w pięciu kategoriach, a o tym, którą trzeba mieć, decydują wymiary, masa i klasa dróg na trasie. Zasady reguluje art. 64a-64d Prawa o ruchu drogowym, a stawki opłat rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 16 lutego 2021 r. (Dz. U. poz. 315). Zezwolenia na przewóz od kategorii II w górę wydaje się wyłącznie dla ładunków niepodzielnych.
Dotyczy pojazdów wolnobieżnych, ciągników rolniczych i zespołów z przyczepą specjalną o szerokości do 3,5 m, przy pozostałych parametrach w normie. Obejmuje drogi publiczne z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych. Zezwolenie wydaje starosta na 12 miesięcy, opłata wynosi 100 zł. W transporcie towarowym pojawia się rzadko.
Dla zestawów o szerokości do 3,2 m, długości do 15 m dla pojedynczego pojazdu i do 23 m dla zespołu pojazdów, wysokości do 4,3 m, przy naciskach osi i masie w normie. Wydaje starosta, a w przypadku pojazdu wjeżdżającego na terytorium Polski również naczelnik urzędu celno-skarbowego. Zezwolenie można wykupić na 1, 6, 12 albo 24 miesiące, a opłata wynosi odpowiednio 200, 400, 1 200 i 2 000 zł.
Rozszerza dopuszczalną szerokość do 3,4 m i długość zespołu pojazdów do 30 m, gdy ma on osie kierowane. Wydaje Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, a zezwolenie obejmuje również uprawnienia kategorii II. Opłaty: 500, 1 000, 2 000 i 3 000 zł za odpowiednio 1, 6, 12 i 24 miesiące.
Kategoria dla ładunków ciężkich: rzeczywista masa całkowita do 60 t, szerokość do 3,4 m, a na drogach dwujezdniowych klasy A i S do 4 m. Wydaje GDDKiA, opłaty wynoszą 800, 1 600, 3 200 i 4 800 zł. To najczęstsze zezwolenie w transporcie maszyn przemysłowych i konstrukcji stalowych.
Wchodzi wtedy, gdy przejazd nie jest możliwy na podstawie zezwoleń kategorii I-IV, czyli przy naprawdę dużych ładunkach. Wydaje GDDKiA, a w granicach miasta na prawach powiatu, poza autostradami i drogami ekspresowymi, prezydent miasta. Zezwolenie dotyczy wyznaczonej trasy przejazdu i wymaga zgody zarządców wszystkich dróg na tej trasie. Wydaje się je na jednokrotny przejazd w okresie 14 dni albo na przejazdy wielokrotne w okresie 30 dni. Opłata za jednokrotny przejazd to 500 zł albo 1 600 zł w zależności od skali przekroczeń, a przy wielokrotnym liczy się ją według wzoru z rozporządzenia.
Zezwolenia na przejazd kategorii II-IV wydaje się w ciągu 3 dni roboczych od złożenia wniosku i wniesienia opłaty. Kategoria V ma termin 14 dni roboczych, a jeżeli przejazd wymaga przystosowania elementów infrastruktury na trasie, nawet 30 dni. Ten ostatni przypadek to najczęstsza przyczyna przesunięcia terminu dostawy, o której klient dowiaduje się za późno.
Pilotaż staje się obowiązkowy po przekroczeniu 23 m długości, 3,2 m szerokości, 4,5 m wysokości albo 60 t rzeczywistej masy całkowitej - wystarczy jedna z tych wartości. Zasady określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 8 listopada 2023 r. w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych, które obowiązuje od 17 lutego 2024 r. i zastąpiło regulację z 2012 r.
Jeden pojazd pilotujący jest wymagany po przekroczeniu któregokolwiek z progów: 23 m długości, 3,2 m szerokości, 4,5 m wysokości, 60 t masy. Dwa pojazdy pilotujące, jeden z przodu i jeden z tyłu, są konieczne po przekroczeniu 30 m długości, 3,6 m szerokości, 4,7 m wysokości albo 80 t masy. Liczbę pilotów planuje się razem z trasą, bo od niej zależy zarówno koszt, jak i możliwość przejazdu przez węższe odcinki.
Pilotem nie może być dowolna osoba z samochodem osobowym. Wymagane jest ukończenie szkolenia w zakresie wykonywania niektórych czynności związanych z kierowaniem ruchem drogowym, prowadzonego przez wojewódzki ośrodek ruchu drogowego, i ważne zaświadczenie potwierdzające te uprawnienia. Na tej podstawie art. 6 Prawa o ruchu drogowym pozwala pilotowi dawać polecenia i sygnały uczestnikom ruchu, czyli robić to, co na co dzień jest zastrzeżone dla policji.
Rozporządzenie z 2023 r. uporządkowało wygląd pojazdów pilotujących. Zniesiono obowiązkową tablicę dachową, wprowadzono minimalną wysokość pojazdu 1,70 m i dopuszczono nadwozia typu van, pickup oraz samochody wielozadaniowe. Ujednolicono też wzory oznakowania na masce, bokach i tylnych drzwiach, żeby pilota dało się rozpoznać z każdej strony. Pojazd musi być wyposażony w żółte światła błyskowe, urządzenia łączności radiowej i megafon.
Zadaniem pilota jest zapewnienie właściwej organizacji przejazdu i bieżące monitorowanie warunków na drodze: wstrzymywanie ruchu na czas manewru, ostrzeganie kierowców nadjeżdżających z przeciwka, sprawdzanie skrajni przed obiektami i utrzymywanie łączności z kierowcą zestawu. Przy nocnych przejazdach dochodzi koordynacja z zarządcą drogi, jeżeli na trasie trzeba czasowo zdemontować znak, sygnalizator albo podnieść trakcję.
Przewóz ponadgabarytowy planuje się od końca: najpierw ustala się, którędy zestaw fizycznie przejedzie, a dopiero potem podaje termin dostawy. Odwrotna kolejność jest najczęstszą przyczyną opóźnień, bo urzędowe terminy wydania zezwoleń są sztywne i nie da się ich skrócić dopłatą.
Potrzebne są wymiary gabarytowe w trzech osiach, masa, położenie środka ciężkości oraz punkty podparcia i mocowania. Do tego rysunek albo zdjęcie z wymiarami. Przy maszynach warto od razu ustalić, czy producent dopuszcza demontaż elementów wystających, bo zdjęcie jednego komina potrafi zbić wysokość poniżej progu i wyeliminować cały pilotaż.
Do wymiarów i masy dobiera się środek transportu: naczepa niskopodwoziowa, naczepa typu step frame, zestaw modułowy z osiami sterowanymi, a przy ładunkach najcięższych zestaw z rozkładem nacisków na kilkanaście osi. Wybór zestawu zmienia wysokość całkowitą i liczbę osi, czyli wprost przekłada się na kategorię zezwolenia i na cały projekt logistyczny. Ten sam ładunek potrafi wymagać kategorii IV na jednym zestawie i kategorii V na innym.
Trasę przejazdu sprawdza się pod kątem nośności mostów, skrajni wiaduktów, promieni łuków, rond, przejazdów kolejowych i lokalnych zakazów. Planowanie transportu zaczyna się więc od mapy ograniczeń, na którą nanosi się wymiary przewożonego ładunku. Przy dużych gabarytach robi się przejazd rozpoznawczy samochodem osobowym z pomiarem krytycznych miejsc. Trasę trzeba zaplanować razem z wariantem awaryjnym na wypadek zamknięcia drogi, bo zezwolenie kategorii V wiąże przewoźnika z konkretnym przebiegiem.
Wniosek składa się do właściwego organu wraz z opłatą, a przy kategorii V także z uzgodnieniami zarządców dróg. Na czas uzyskania zezwoleń trzeba uwzględnić 3 dni robocze przy kategoriach II-IV i 14 dni roboczych przy kategorii V. Jeżeli trasa wymaga przystosowania infrastruktury, termin rośnie do 30 dni.
Po ustaleniu trasy wiadomo, ilu pilotów wymaga przejazd i czy potrzebna jest asysta policji. Umawia się okna czasowe, zwykle nocne, oraz ewentualny czasowy demontaż elementów infrastruktury drogowej i podniesienie sieci trakcyjnej.
Ładunek mocuje się zgodnie z normą PN-EN 12195-1, a sposób zabezpieczenia dokumentuje zdjęciami. W trakcie przejazdu prowadzi się monitorowanie pozycji zestawu i bieżący kontakt z pilotami. Kierowca zestawu i piloci pracują na wspólnej łączności radiowej.
Na miejscu potrzebny jest sprawdzony plac, sprzęt o odpowiednim udźwigu i osoba upoważniona do odbioru. Po dostawie zamyka się dokumentację przewozową, a przy ładunkach z importu także celną.
Koszty transportu ponadgabarytowego składają się z czterech części: pracy zestawu, opłat urzędowych za zezwolenia, pilotażu i przystosowania trasy. Każda z nich potrafi być większa od pozostałych, dlatego cena transportu ponadgabarytowego różni się w zależności od ładunku bardziej niż w jakiejkolwiek innej gałęzi przewozów drogowych.
To jedyny składnik z publicznym cennikiem. Zezwolenie kategorii II na miesiąc kosztuje 200 zł, kategorii III 500 zł, kategorii IV 800 zł, a jednokrotny przejazd w kategorii V od 500 do 1 600 zł. Przy przewozie cyklicznym opłacalne bywa zezwolenie roczne, przy jednorazowym projekcie liczy się każdy przejazd osobno.
Stawka zależy od typu naczepy, liczby osi i tego, czy zestaw wraca na pusto. Zestaw modułowy z osiami sterowanymi kosztuje wielokrotność zwykłej naczepy niskopodwoziowej, a w przypadku ładunków najcięższych dochodzi drugi ciągnik jako popychacz. Doliczyć trzeba czas: przejazd ponadgabarytowy jedzie wolniej, często tylko nocą, więc trasa pokonywana normalnie w jeden dzień zajmuje trzy.
Każdy pojazd pilotujący to osobna doba pracy z kierowcą i uprawnieniami. Powyżej 30 m długości, 3,6 m szerokości, 4,7 m wysokości albo 80 t masy piloci są dwa, co podwaja ten składnik. Przy przejazdach przez miasta dochodzi koszt asysty policji.
Najbardziej nieprzewidywalna pozycja. Czasowy demontaż znaku, sygnalizatora albo bariery, podniesienie sieci trakcyjnej, wzmocnienie pobocza czy wynajem płyt drogowych na dojazd do placu budowy. Koszt tych prac ponosi przewożący, a zakres wychodzi dopiero po przejeździe rozpoznawczym.
Ubezpieczenie ładunku o wartości odbiegającej od typowej przesyłki, opłaty drogowe w systemie e-TOLL, przeprawy promowe, a przy ładunkach z importu koszty portowe i odprawa celna. Przy zapytaniu o wycenę najbardziej przyspiesza sprawę komplet danych: wymiary, masa, adresy załadunku i rozładunku, planowany termin oraz informacja, czy na obu końcach jest sprzęt do przeładunku.
Za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia grozi kara pieniężna od 1 500 do 15 000 zł, a odpowiedzialność nie kończy się na przewoźniku. Obowiązujące przepisy określają to precyzyjnie: wysokość kar wynika z art. 140ab Prawa o ruchu drogowym, a krąg podmiotów, na które można je nałożyć, z art. 140aa tej samej ustawy. To jest powód, dla którego formalności przy tym transporcie powierza się organizatorowi, a nie załatwia naprędce.
Przejazd bez zezwolenia kategorii I to 1 500 zł, bez zezwolenia kategorii II-IV 5 000 zł. Przy parametrach wymagających kategorii V kara rośnie wraz ze skalą przekroczenia: 6 000 zł przy przekroczeniu do 10 procent, 10 000 zł przy przekroczeniu od 10 do 20 procent i 15 000 zł powyżej 20 procent. Karę wymierza w drodze decyzji administracyjnej organ, który przeprowadził kontrolę: policja, Inspekcja Transportu Drogowego, Straż Graniczna, Krajowa Administracja Skarbowa albo zarządca drogi.
Art. 140aa ust. 3 pozwala nałożyć karę nie tylko na podmiot wykonujący przejazd, ale również na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności albo dowody wskazują, że miał wpływ na powstanie naruszenia lub godził się na nie. Firma, która zleciła przewóz najtańszej ofercie z giełdy i nie zapytała o zezwolenie, nie jest w tej konstrukcji bezpieczna.
Osobne stawki dotyczą pilotowania: 3 000 zł za brak wymaganej liczby pojazdów pilotujących, 2 000 zł za pojazd bez wymaganego wyposażenia lub oznakowania i 2 000 zł, gdy pilot nie ma zaświadczenia o ukończeniu szkolenia.
Przejazd pojazdu nienormatywnego przez most lub wiadukt wymaga zawiadomienia zarządcy obiektu. Brak zawiadomienia to 5 000 zł, przejazd niezgodnie z warunkami określonymi przez zarządcę 3 000 zł, a przejazd mimo sprzeciwu 6 000 zł. Do tego dochodzi odpowiedzialność cywilna za uszkodzenie obiektu, przy której kara administracyjna bywa najmniejszym problemem.
Poza karami zostają opóźnienia. Zamknięcie drogi na trasie wskazanej w zezwoleniu kategorii V oznacza konieczność uzyskania nowego zezwolenia, a nie objazd. Zima i wiatr wstrzymują przewozy wysokich elementów, bo bezpieczny transport łopaty turbiny przy silnym bocznym wietrze jest niewykonalny. Te ryzyka planuje się zawczasu, rezerwując w harmonogramie zapas, zamiast tłumaczyć je klientowi po fakcie.
Dla ładunku, który przypływa statkiem, najdroższym punktem projektu jest styk portu z drogą - i to jest miejsce, w którym pracujemy od 1999 roku. Baza przy porcie w Szczecinie pozwala prowadzić przeładunek, formalności celne i transport drogowy ponadgabarytowy w jednym zleceniu, zamiast zszywać trzech dostawców i trzy harmonogramy. Usługi transportu ponadgabarytowego prowadzimy w obie strony: dla ładunków schodzących ze statku i dla eksportu, który dopiero ma na statek trafić.
Przy ładunkach ciężkich najkorzystniejszy jest przeładunek bezpośredni: dźwig portowy stawia element ze statku wprost na podstawiony zestaw. Odpada składowanie, odpada drugi przeładunek i odpada ryzyko uszkodzenia przy każdym dodatkowym podnoszeniu. Warunkiem jest zgranie okna przeładunkowego statku z terminem podstawienia zestawu, czyli dokładnie to, co koordynuje spedycja portowa.
Ładunek z importu wymaga zgłoszenia celnego, zanim ruszy w drogę. Prowadzimy je własnymi siłami jako agencja celna ze statusem AEO, więc transport nie czeka na dokumenty przygotowywane przez zewnętrzny podmiot.
Pytanie o to, gdzie szukać przewoźników specjalizujących się w transporcie ponadgabarytowym, wraca w każdej rozmowie. Kryteria są policzalne: kto składa wnioski o zezwolenia i na czyje nazwisko, czy firma robiła już przejazd o zbliżonych parametrach, jakie ma ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej przewoźnika i czy ładunek zostanie objęty polisą cargo, a także czy potrafi pokazać przebieg trasy z zaznaczonymi punktami krytycznymi. Firma transportowa, która na etapie oferty nie pyta o środek ciężkości i punkty podparcia, nie planuje tego przejazdu, tylko wystawia stawkę.
Zdarza się, że klient ma własnego przewoźnika i potrzebuje wyłącznie trasy i zezwoleń. Takie zlecenie też przyjmujemy - decydując się na transport we własnym zakresie, nie trzeba brać na siebie części, w której powstają kary. Zadzwoń albo wyślij zapytanie z wymiarami i masą, a odpowiemy, jakiej kategorii zezwolenia wymaga ten przejazd i ile potrwa jego uzyskanie.
Transport ponadgabarytowy to przewóz ładunków, których waga lub wymiary przekraczają normy określone w przepisach o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 2 pkt 35a Prawa o ruchu drogowym pojazd nienormatywny to taki, którego naciski osi, wymiary albo rzeczywista masa całkowita, z ładunkiem lub bez, są większe od dopuszczalnych. Status ustala się dla zestawu razem z ładunkiem, więc ten sam element może wymagać zezwolenia na jednej naczepie, a na innej nie.
Bez zezwolenia jedzie zestaw mieszczący się jednocześnie w czterech granicach: 2,55 m szerokości (2,60 m dla nadwozi izotermicznych), 4 m wysokości z ładunkiem, 16,5 m długości dla ciągnika z naczepą lub 18,75 m dla zestawu z przyczepą oraz 40 t rzeczywistej masy całkowitej. W transporcie kombinowanym limit masy rośnie do 42 t dla zestawu pięcioosiowego i 44 t dla sześcioosiowego. Nacisk pojedynczej osi napędowej do 11,5 t jest dopuszczalny na wszystkich drogach publicznych o nawierzchni twardej.
Zezwolenia kategorii II, III i IV wydaje się w ciągu 3 dni roboczych od złożenia wniosku i wniesienia opłaty. Zezwolenie kategorii V ma termin 14 dni roboczych, a jeżeli przejazd wymaga przystosowania elementów infrastruktury drogowej, nawet 30 dni. Terminy są ustawowe i nie da się ich skrócić, dlatego wniosek składa się równolegle z ustalaniem trasy, a nie po podaniu klientowi daty dostawy.
Stawki wynikają z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 16 lutego 2021 r. Kategoria I to 100 zł na 12 miesięcy. Kategoria II kosztuje 200 zł za miesiąc, 400 zł za pół roku, 1 200 zł za rok i 2 000 zł za dwa lata. Kategoria III odpowiednio 500, 1 000, 2 000 i 3 000 zł, kategoria IV 800, 1 600, 3 200 i 4 800 zł. Za jednokrotny przejazd w kategorii V zapłacisz 500 zł albo 1 600 zł, w zależności od skali przekroczenia parametrów.
Jeden pojazd pilotujący jest wymagany po przekroczeniu 23 m długości, 3,2 m szerokości, 4,5 m wysokości albo 60 t rzeczywistej masy całkowitej - wystarczy jeden z tych parametrów. Dwa pojazdy pilotujące, z przodu i z tyłu, są konieczne powyżej 30 m długości, 3,6 m szerokości, 4,7 m wysokości lub 80 t masy. Zasady określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 8 listopada 2023 r., obowiązujące od 17 lutego 2024 r.
Pilot musi mieć ważne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie wykonywania niektórych czynności związanych z kierowaniem ruchem drogowym, prowadzonego przez wojewódzki ośrodek ruchu drogowego. Dopiero to uprawnia go, na podstawie art. 6 Prawa o ruchu drogowym, do dawania poleceń i sygnałów uczestnikom ruchu. Pojazd pilotujący musi mieć wymagane oznakowanie, żółte światła błyskowe, łączność radiową i megafon, a od 17 lutego 2024 r. co najmniej 1,70 m wysokości. Brak zaświadczenia to kara 2 000 zł.
Przepisy nie przewidują osobnych uprawnień na ładunki ponadgabarytowe. Kierowca musi mieć prawo jazdy kategorii odpowiedniej do prowadzonego zestawu, najczęściej C+E, oraz świadectwo kwalifikacji zawodowej i aktualne badania lekarskie i psychologiczne wymagane w transporcie drogowym. W praktyce przewoźnicy kierują do takich zadań kierowców z wieloletnim doświadczeniem, bo manewrowanie zestawem modułowym z osiami sterowanymi i jazda w szyku z pilotami to zupełnie inna praca niż przewóz naczepy plandekowej.
Kara wynosi 1 500 zł przy braku zezwolenia kategorii I, 5 000 zł przy kategoriach II-IV oraz od 6 000 do 15 000 zł przy parametrach wymagających kategorii V, zależnie od skali przekroczenia. Podstawą jest art. 140ab Prawa o ruchu drogowym. Co ważne dla zleceniodawców: art. 140aa ust. 3 pozwala nałożyć karę również na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli miał wpływ na powstanie naruszenia albo godził się na nie.
Tak i przy ciężkich ładunkach to zwykle najtańsza droga. Statek nie ma ograniczeń skrajni ani nośności mostów, więc elementy o masie kilkudziesięciu ton pokonują większość dystansu morzem, a odcinek drogowy skraca się do dowozu z portu. Transport ponadgabarytowy może też odbywać się drogą powietrzną, ale przy tych gabarytach i masach jest to rozwiązanie marginalne i skrajnie kosztowne, stosowane w praktyce przy dostawach awaryjnych. Magemar organizuje wariant morski i drogowy oraz ich połączenie.
Potrzebne są cztery grupy danych: wymiary gabarytowe i masa ładunku, adresy załadunku i rozładunku wraz z informacją o dojeździe i sprzęcie do przeładunku na obu końcach, planowany termin oraz rodzaj ładunku wraz z punktami podparcia i mocowania. Przydaje się rysunek albo zdjęcie z wymiarami. Z takim kompletem odpowiemy, jakiej kategorii zezwolenia wymaga przejazd, czy potrzebny będzie pilotaż i ile potrwają formalności.