Strona główna › Blog › Kodeks IMDG - towary niebezpieczne w transporcie morskim

Kodeks IMDG - towary niebezpieczne w transporcie morskim

Autor: Aleksandra Knapik Wsparcie merytoryczne: Krystian Szymysł

Kodeks IMDG (International Maritime Dangerous Goods Code) to międzynarodowy zbiór przepisów o przewozie towarów niebezpiecznych drogą morską w opakowaniach i kontenerach. Wydaje go Międzynarodowa Organizacja Morska (IMO), a od 2004 roku jest obowiązkowy dla państw stron konwencji SOLAS. IMDG Code określa, jak sklasyfikować, zapakować, oznakować i udokumentować ładunek oraz jak rozmieścić go na statku, żeby niebezpieczne materiały nie reagowały ze sobą. Jeśli towar wcześniej jedzie ciężarówką, obowiązuje też ADR. Poniżej wyjaśniamy, czym jest kodeks IMDG, czym różni się od przepisów drogowych i co musi przygotować nadawca.

Czym jest kodeks IMDG i kogo obowiązuje

Międzynarodowy morski kodeks towarów niebezpiecznych powstał w 1965 roku jako zalecenie IMO. Od 1 stycznia 2004 roku jest obowiązkowy na podstawie rozdziału VII konwencji SOLAS o bezpieczeństwie życia na morzu. Stosuje się go do przewozu towarów niebezpiecznych w sztukach przesyłki, kontenerach, cysternach przenośnych i pojazdach na statkach, w tym na promach ro-ro.

Przepisy obejmują wszystkich, którzy biorą udział w łańcuchu transportowym: nadawcę, spedytora, firmę pakującą kontener, terminal i armatora. Każdy z nich ma określone obowiązki, a pracownicy na lądzie, którzy zajmują się towarami niebezpiecznymi, muszą przejść szkolenie dopasowane do zakresu swoich zadań.

Kodeks jest zmieniany co dwa lata. Każda poprawka (amendment) ma swój numer i rok, a przez pierwszy rok można ją stosować dobrowolnie, zanim stanie się obowiązkowa.

Budowa kodeksu IMDG

IMDG Code ma dwa tomy i suplement. Tom pierwszy zawiera przepisy ogólne, klasyfikację, zasady pakowania, oznakowania, dokumentacji i sztauowania. Tom drugi to lista towarów niebezpiecznych w formie tabeli, w której każdy numer UN ma przypisane wymagania. Suplement zawiera między innymi procedury awaryjne EmS i przewodnik pierwszej pomocy medycznej MFAG.

  • Tom 1 przepisy ogólne, szkolenia, klasyfikacja, opakowania, oznakowanie, dokumentacja, rozmieszczenie i segregacja ładunków.
  • Tom 2 lista towarów niebezpiecznych z numerami UN, przepisy szczególne, ilości ograniczone i wyłączone.
  • Suplement procedury awaryjne EmS na wypadek pożaru i wycieku, przewodnik MFAG dla załogi i inne powiązane dokumenty IMO.

Kodeks IMDG nie dotyczy ładunków przewożonych luzem. Dla chemikaliów luzem obowiązuje kodeks IBC, dla gazów skroplonych na gazowcach kodeks IGC, a dla stałych ładunków masowych kodeks IMSBC.

Klasy towarów niebezpiecznych według IMDG

Klasyfikacja w IMDG jest taka sama jak w ADR, bo oba zbiory opierają się na zaleceniach ONZ. Towary dzieli się na 9 klas, a każdy materiał ma ten sam czterocyfrowy numer UN niezależnie od rodzaju transportu. Szczegóły klas z przykładami opisaliśmy we wpisie klasy ADR.

Dodatkową kategorią w transporcie morskim są zanieczyszczenia morza (marine pollutants). To substancje szkodliwe dla środowiska wodnego, które oznacza się osobnym znakiem z rybą i drzewem. Część z nich nie jest niebezpieczna w transporcie drogowym w małych ilościach, ale na statku wymaga oznakowania.

IMDG a ADR - najważniejsze różnice

Ładunek, który jedzie z magazynu do portu ciężarówką, a potem płynie statkiem, podlega obu zbiorom przepisów. Większość wymagań się pokrywa, ale kilka różnic sprawia nadawcom najwięcej kłopotów.

ADR i IMDG - najważniejsze różnice
ObszarADR (transport drogowy)IMDG (transport morski)
Podstawaumowa ADR, w Polsce także w przewozach krajowychkonwencja SOLAS, rozdział VII
Dokument przewozowydokument przewozowy ADRdeklaracja towarów niebezpiecznych (DGD)
Kontenerbrak osobnego świadectwaświadectwo pakowania kontenera podpisane przez pakującego
Oznakowanie środowiskoweznak materiału zagrażającego środowiskuznak zanieczyszczenia morza (marine pollutant)
Rozmieszczenie ładunkuzakazy ładowania razemkategorie sztauowania i tabela segregacji na statku
Ograniczenia trasykody tunelowebrak, decyduje armator i port
Procedury awaryjneinstrukcje pisemne dla kierowcykarty EmS i przewodnik MFAG dla załogi

Przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.

ADR ułatwia przewóz w łańcuchu z udziałem statku. Przy dowozie do portu lub odbiorze z portu przesyłki oznakowane i udokumentowane według IMDG można przewieźć drogą bez przepakowywania, pod warunkiem spełnienia wymagań ADR dla samego pojazdu i kierowcy.

Dokumenty i oznakowanie przy przewozie IMDG

Bezpieczny przewóz morski zaczyna się od dokumentacji. Armator przyjmuje rezerwację towaru niebezpiecznego dopiero po otrzymaniu kompletu danych, a terminal porównuje je z oznakowaniem kontenera.

Infografika: co przygotować przed rezerwacją IMDG - deklaracja towarów niebezpiecznych, świadectwo pakowania kontenera, placardy i oznakowane sztuki przesyłki
Armator przyjmie rezerwację dopiero po otrzymaniu kompletu danych.

Deklaracja towarów niebezpiecznych

Nadawca sporządza deklarację towarów niebezpiecznych (Dangerous Goods Declaration), najczęściej na formularzu multimodalnym. Musi w niej podać numer UN, prawidłową nazwę przewozową, klasę, grupę pakowania, temperaturę zapłonu dla cieczy, informację o zanieczyszczeniu morza, liczbę i rodzaj opakowań oraz masę. Deklarację podpisuje osoba przeszkolona, która potwierdza, że towar został prawidłowo sklasyfikowany, zapakowany i oznakowany.

Świadectwo pakowania kontenera

Firma, która ładuje towary niebezpieczne do kontenera, wystawia świadectwo pakowania (Container Packing Certificate). Potwierdza w nim, że kontener był czysty i suchy, ładunek jest zabezpieczony, niezgodne materiały nie zostały załadowane razem, a kontener ma właściwe nalepki. Bez tego dokumentu kontener nie wejdzie na statek.

Oznakowanie kontenera

Kontener z towarami niebezpiecznymi oznacza się nalepkami ostrzegawczymi (placardami) na wszystkich czterech ścianach. Przy większych ilościach jednego materiału dochodzi numer UN, a przy substancjach szkodliwych dla środowiska znak zanieczyszczenia morza. Sztuki przesyłki w środku mają własne nalepki i numery UN, tak jak w ADR.

Rozmieszczenie i segregacja na statku

Na statku nie można postawić dowolnych kontenerów obok siebie. Kodeks IMDG przypisuje każdemu towarowi kategorię sztauowania, która określa, czy może płynąć pod pokładem, czy tylko na pokładzie, oraz zasady segregacji. Tabela segregacji wskazuje, w jakiej odległości od siebie muszą się znaleźć materiały różnych klas, na przykład utleniacze i materiały zapalne. Za plan rozmieszczenia odpowiada armator, ale opiera się na danych z deklaracji nadawcy, dlatego błąd w deklaracji może skończyć się niebezpiecznym sąsiedztwem ładunków.

Transport towarów niebezpiecznych ze Szczecina

Przewóz towarów niebezpiecznych drogą organizujemy jako transport ADR, krajowy i międzynarodowy. Klasyfikację, opakowanie i dokumenty sprawdzamy przed wyceną, a formalności celne załatwia nasza agencja celna. Jeśli ładunek ma dalej płynąć statkiem, wymagania IMDG trzeba uwzględnić już przy pakowaniu i oznakowaniu, dlatego warto powiedzieć o tym przy zleceniu. Podstawy przepisów drogowych opisaliśmy we wpisie ADR - co to jest.

Napisz do nas i prześlij kartę charakterystyki towaru oraz miejsce załadunku i dostawy. Sprawdzimy klasyfikację i przygotujemy wycenę.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest kodeks IMDG?

Międzynarodowy zbiór przepisów IMO o przewozie towarów niebezpiecznych drogą morską w opakowaniach i kontenerach, obowiązkowy na podstawie konwencji SOLAS.

Czy IMDG i ADR mają te same klasy?

Tak. Oba opierają się na zaleceniach ONZ, mają 9 klas i te same numery UN, ale różnią się dokumentacją, oznakowaniem i zasadami rozmieszczenia.

Kto sporządza deklarację towarów niebezpiecznych?

Nadawca lub działająca w jego imieniu przeszkolona osoba, która potwierdza poprawność klasyfikacji, opakowania i oznakowania.

Czy kodeks IMDG obejmuje ładunki masowe?

Nie. Chemikalia luzem podlegają kodeksowi IBC, gazy skroplone kodeksowi IGC, a stałe ładunki masowe kodeksowi IMSBC.

Jak często zmienia się kodeks IMDG?

Co dwa lata. Nowa poprawka przez rok może być stosowana dobrowolnie, potem staje się obowiązkowa.